plac
Sokratesa Starynkiewicza

Fot. Maciej Krüger

Jeden z najbardziej niepozornych warszawskich placów. Łatwo go przeoczyć, za cały plac robi bowiem nieczynna pętla tramwajowa, pamiątka po pierwszej powojennej linii prowadzącej na Okęcie. Pętla to zresztą za dużo powiedziane – to raczej pętelka, szyny porośnięte trawą. Ten plac to jednak znacznie więcej niż to, co widać gołym okiem.

Z administracyjnego punktu widzenia placem jest wyłącznie ulica łącząca Aleje Jerozolimskie i ulicę Koszykową. Droga ta została wytyczona w osi wieży ciśnień i prowadziła od Alei do głównego wejścia do Stacji Filtrów. Początkowo była nazywana Filtrową, a nawet Wodociągową, jednak już pod koniec XIX wieku na planach pojawia się jako ulica Starynkiewicza. Plac powstał pomiędzy ulicami twórców systemu wodociągów i kanalizacji – Williama Lindleya, którego firma z Frankfurtu nad Menem zaprojektowała i wdrożyła system kanałów, i Alfonsa Grotowskiego, miejskiego inżyniera oddelegowanego do pracy nad tym projektem; jego imię nosi zielony skwer w południowej części, między ulicami Nowogrodzką i Koszykową. Na przełomie XIX i XX wieku w otoczenie nowo utworzonego placu przeniesiono największy szpital miejski – Szpital Dzieciątka Jezus, dawniej zlokalizowany na placu Wareckim (dziś Powstańców Warszawy).

Sokrat Iwanowicz Starynkiewicz bardzo dobrze zapisał się w pamięci mieszkańców miasta, w tym przypadku plac jest więc rodzajem pomnika, a nazwa nadana jeszcze za życia prezydenta może być traktowana jako forma upamiętnienia jego wkładu w rozwój stolicy. Jego największym dziełem była niewątpliwie budowa sieci filtrów, wodociągów i kanalizacji, twardych, równych i oświetlonych ulic, a w rezultacie dwukrotny wzrost liczby ludności miasta przy jednoczesnym dwukrotnym spadku śmiertelności.

Miał rację Bolesław Prus, gdy w 1880 roku pisał: „Gdyby kanalizacja była sztuką piękną, [...] gdyby można było ją wyśpiewać, wytańcować albo pokazać na scenie – kanalizacja zyskałaby rozgłos, a p. Starynkiewicz wielką popularność”. Wydaje się więc logiczne, że plac Starynkiewicza jest niepozorny, mało efektowny i łatwy do przeoczenia, więcej ukrywa, niż odsłania. Przypomina jednocześnie, że miasto to ogromny, skomplikowany mechanizm, który może działać dobrze lub źle.

Dane
*dane z lipca 2017 roku

powierzchnia placu (ha)0.89
liczba drzew90
powierzchnia okapu – szerokość koron drzew (m²)3697
powierzchnia biologicznie czynna bez wody (m²)1768
nawierzchnia przepuszczalna (m²), czyli powierzchnia biologicznie czynna + nawierzchnia umożliwiająca przesiąkanie wody (gruntowa, żwirowa etc.) 1768
retencja wody typowa instalacja
dominantybrak
latarnia sodowa „łyżka”14 jednoramiennych, 3 przy skwerze, 4 przy ul. Lindleya, 1 dwuramienna przy ul. Lindleya
lampa parkowa15 (w tym 1 zepsuta)
latarnie innego typu lampa na elewacji budynku przy placu Starynkiewicza 5 podświetlająca tablicę pamiątkową
nazwy ulic dochodzących do placu Aleje Jerozolimskie
Starynkiewicza
Nowogrodzka
Koszykowa
Oczki
Lindleya
Nowogrodzka
rodzaje nawierzchni jezdniasfaltowa
czy na placu jeździ komunikacja publiczna?nie
czy na placu jeżdżą samochody prywatne?tak
czy na placu istnieje szersza droga niż dwupasmowa?nie
czy w obrębie placu znajdują się przystanki komunikacji publicznej?tak
liczba artystycznych vlepek11
liczba pomników1